Σύνοψη εργασιών Συνεδρίου Πανεπιστημιακής Παιδαγωγικής

Αγαπητοί/ες σύνεδροι

Με τη λήξη των εργασιών του 1ου Πανελληνίου Συνεδρίου Πανεπιστημιακής Παιδαγωγικής, σας στέλνω τη σύνοψη των απόψεων που κατατέθηκαν από τις ομάδες εργασίες μέσω των Συντονιστών που ορίστηκαν.

Τα πλήρη κείμενα θα πρέπει να αποσταλούν στην Κατερίνα Κεδράκα στοkkedraka@mbg.duth.gr μέχρι 1η Σεπτεμβρίου 2019 ΤΟ ΑΡΓΟΤΕΡΟ, με ευθύνη των Συντονιστών των ομάδων αφού συγκεντρώσουν και διαμορφώσουν το υλικό από τους συμμετέχοντες στην ομάδα εργασίας τους, με βάση το format που επισυνάπτεται. Τα κείμενα αυτά θα εκδοθούν στα Πρακτικά του Συνεδρίου.

Ως προς τον άξονα 1: Επαγγελματική ανάπτυξη μελών ΔΕΠ/ Αξιολόγηση-αυτοαξιολόγηση του διδακτικού έργου

Σημειώθηκε ο προβληματισμός για το μέλλον του ρόλου του Πανεπιστημιακού Δασκάλου, ο οποίος καλείται να ανταπεξέλθει (μεταξύ άλλων) σε υψηλών απαιτήσεων διδακτικό έργο χωρίς την σχετική αλλά απαραίτητη κατάρτιση. Η Πιστοποίηση της Επιμόρφωσης των μελών ΔΕΠ είναι ένα ανοιχτό ζητούμενο και κατατέθηκαν δημιουργικές προτάσεις να ακολουθηθεί ένα μοντέλο πολλαπλασιαστών, οι οποίοι αφού λάβουν αρχική επιμόρφωση, θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν στην κατάρτιση των μελών ΔΕΠ σε θέματα Παιδαγωγικής και Διδακτικής.

Ζητήματα που αφορούν στις παραδοχές, τις αντιστάσεις των Πανεπιστημιακών δασκάλων αναφορικά με την διδακτική διάσταση του ρόλου τους χρειάζεται να συζητηθούν και να περάσουν από διαδικασίες απομάθησης, ώστε να αποφευχθούν απόψεις και πρακτικές βασισμένες σε στερεότυπα και παραδοσιακές, δασκαλοκεντρικές μεθόδους.

Όλοι συμφώνησαν ότι η επαγγελματική ανάπτυξη πρέπει να εστιάζει στην εξέλιξη, όχι μόνον την ιεραρχική κι επιστημονική αλλά και την προσωπική, ως μέρος του εργασιακού προφίλ του σύγχρονου Πανεπιστημιακού δασκάλου. Αυτό, εκτός από αναπτυξιακή διεργασία, αναφέρθηκε και ως καθήκον στο συγκεκριμένο εργασιακό περιβάλλον, το Πανεπιστήμιο, το οποίο αποτελεί έναν οργανισμό μάθησης, άρα, οι διδάσκοντες δεν θα μπορούσαν παρά να αναπτύξουν ανάλογες στάσεις απέναντι σε νέα μάθηση, ως μέρος του θεσμικού τους ρόλου. Συνάδει άλλωστε, και με την επαγγελματική ηθική και το σύστημα αξιών των Πανεπιστημιακών, που χρειάζεται να διακατέχονται από ανοιχτό πνεύμα και επιθυμία ανανέωσης της γνώσης τους, της συνεργασίας και της επικοινωνίας με τους συναδέλφους αλλά κυρίως με τους φοιτητές. Οι οποίοι δεν πρέπει απλώς να αποκτήσουν επιστημονικές γνώσεις και κατάλληλες δεξιότητες, αλλά να προσεγγιστούν παιδαγωγικά, να καταθέσουν τις απόψεις τους αλλά και να στηριχτούν στην αναδυόμενη ενηλικιότητά τους.

Η αξιολόγηση προβλημάτισε πολύ τους συνέδρους, και όλες οι ομάδες σημείωσαν ότι πράγματι, μέσα από τις τρέχουσες διαδικασίες ετήσιας αξιολόγησης της ΑΔΙΠ, δεν καλύπτεται η διάσταση της διδασκαλίας κατά την αξιολόγηση των μελών ΔΕΠ από τους φοιτητές. Προτάθηκε να γίνει ανανέωση των ερωτηματολογίων της ΑΔΙΠ και να προστεθούν ενότητες ποιοτικής αξιολόγησης του διδακτικού έργου των μελών ΔΕΠ από τους φοιτητές αλλά και αυτοαξιολόγησής από τους ίδιους του διδάσκοντες.

Ως προς τον άξονα 2: Υποστήριξη Διδακτικού Έργου / Θεωρία και Πράξη

Οι ομάδες εργασίας έθιξαν το ζήτημα της έλλειψης βασικού θεωρητικού υπόβαθρου, που θα μπορούσε να δανειστεί στοιχεία από το πεδίο της Εκπαίδευσης Ενηλίκων και ειδικότερα την θεωρία της Μετασχηματίζουσας Μάθησης, από τις Νευροεπιστήμες αλλά και τις Θεωρίες Μάθησης. Αρκετές ομάδες πρότειναν την ανάγκη να προκληθούν συζητήσεις προβληματισμού αλλά και ανάπτυξης εξειδικευμένου υλικού που θα στηρίξει την κατάρτιση των μελών ΔΕΠ μέσα στα Πανεπιστήμια.

Τα Γραφεία Υποστήριξης της Διδασκαλίας, που προβλέπονται από τον Ν. 4009, άρθρο 51, μπορούν να ιδρυθούν και να λειτουργήσουν άμεσα στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, αποτελούν ένα εξαιρετικό εφαλτήριο για ανταλλαγή εμπειριών και πρακτικών, και γενικά, για επιμόρφωση, θεσμικά κατοχυρωμένη, σε ένα οργανωμένο εκπαιδευτικό πλαίσιο. Κάποιες ομάδες, μάλιστα, πρότειναν τη συνεργασία των δομών αυτών για μια συνολικότερη προσέγγιση. Η αξιολόγηση, ωστόσο, του διδακτικού έργου, εφόσον δεν περιλαμβάνεται στις θεσμικές υποχρεώσεις και δεν είναι ζητούμενο κατά την σταδιοδρομία των πανεπιστημιακών δασκάλων, παραμένει ένα συμπληρωματικό/ συνεκτιμώμενο κι όχι ένα ουσιαστικά και καθοριστικό στοιχείο για την αξιολόγηση των μελών ΔΕΠ.

Γενικά, για την υποστήριξη του διδακτικού έργου, τόσο σε θεωρητικό όσο και σε εφαρμοσμένο επίπεδο, φάνηκε να προκρίνεται η άποψη ότι μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την ανταλλαγή εμπειριών, απόψεων και καλών πρακτικών, μελλοντικών συνεργειών που είναι απαραίτητο να αναπτυχθούν ανάμεσα στα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας. Όμως, τα μέλη ΔΕΠ προέρχονται από διαφορετικές επιστημονικές αφετηρίες/πεδία και πιθανότατα έχουν πολύ διαφορετικές γνώσεις κι εμπειρίες αλλά και ανάγκες διδασκαλίας, πχ τι γίνεται στα Εργαστηριακά μαθήματα ή τα μαθήματα μεγάλων ακροατηρίων; Προτάθηκε η δημιουργία ενός Αποθετηρίου Καλών Πρακτικών, που θα βοηθούσε πολύ -ειδικά τα νέα μέλη ΔΕΠ- στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών δράσεων, κατάλληλων για ποικίλα γνωστικά αντικείμενα.

Ως προς τον άξονα 3: Δίκτυο Πανεπιστημιακής Παιδαγωγικής – Πρωτοβουλίες – Επόμενα Βήματα

Όλες οι ομάδες σημείωσαν ότι το Δίκτυο αποτελεί μια σημαντική πρωτοβουλία και μια «φωνή» που θα μπορούσε να ακουστεί από θεσμικούς παράγοντες, πχ την ΑΔΙΠ. Ωστόσο, χρειάζεται να έχουμε ρεαλιστικές προσδοκίες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν πρέπει να αποτελέσει μοχλό για την ανάπτυξη μιας κουλτούρας κατάρτισης γύρω από τον παιδαγωγικό και διδακτικό ρόλο των μελών ΔΕΠ, αλλά και αξιολόγησής του, η οποία δεν πρέπει να θεωρείται απειλητική αλλά αναπτυξιακή.

Οι σύνεδροι έδειξαν να συμφωνούν ότι η θεσμοθέτηση της αξιολόγησης από το Υπουργείο Παιδείας, που θα συνέβαλε ως ένας επιπλέον δείκτης κατά την διαδικασία εκλογής/εξέλιξης των μελών ΔΕΠ, θα βοηθούσε σημαντικά στην αναβάθμιση της διδακτικής και παιδαγωγικής διάστασης του έργου των διδασκόντων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ωστόσο, χρειάζεται να βρεθεί μια χρυσή τομή, ώστε η εκτίμηση της διδακτικής διάστασης ενός διδάσκοντα να μην πάρει χαρακτήρα ελέγχου αλλά ανατροφοδότησης κι επαγγελματικής ανάπτυξης κατά την διάρκεια της σταδιοδρομίας τους.

Το Newsletter του Δικτύου ανέλαβε μια Συντακτική Επιτροπή αποτελούμενη από παλιά και νέα μέλη του Δικτύου, τους: Κατερίνα Κεδράκα, Πέτρο Γουγουλάκη, Ανδρέα Οικονόμου, Νίκο

Δεμερτζή, Γιώργο Κουλαουζίδη, Αθανασία Δρακούλη, Αναστασία Πρατικάκη και Μαρία Μαυρομμάτη,.

Ως επόμενο βήμα του Δικτύου προτάθηκε η οργάνωση αρχικά ενός επόμενου Πανελληνίου Συνεδρίου ίσως και ενός Διεθνούς Συνεδρίου στη συνέχεια, με την συνεργασία ιδρυμάτων κι επιστημόνων του εξωτερικού. Οι οργανωτικές δυσκολίες ενός τέτοιου εγχειρήματος είναι ορατές, ωστόσο καλό θα ήταν να ξεκινήσουμε τη σχετική συζήτηση, διερευνώντας πιθανές εκδοχές, ώστε να καταλήξουμε στο κατά πόσον αυτό είναι εφικτό.

Εκ μέρους της Οργανωτικής Επιτροπής
Η Συντονίστρια
Κατερίνα Κεδράκα, Επικ. Καθηγήτρια ΔΠΘ